Pse përsëriten të njëjtat gabime
Shqipëria i publikon rregullat e fiskalizimit në shqip. Ligji, udhëzimet e nxjerra në zbatim të tij dhe dokumentacioni teknik i Sistemit Qendror të Informacionit janë të gjitha në gjuhën shqipe, dhe botim zyrtar në anglisht nuk ka. Prandaj çdo udhëzues ndërkombëtar për fiskalizimin shqiptar shkruhet duke u mbështetur te një udhëzues tjetër ndërkombëtar, dhe sapo një gabim hyn në atë zinxhir, ai kopjohet në vend që të kontrollohet.
Kjo nuk është çështje akademike. Kur një kompani shqiptare ia shpjegon fiskalizimin një zyre qendrore, një investitori ose një audituesi jashtë vendit, pala tjetër shpesh ka lexuar tashmë një nga këto faqe dhe vjen me pritshmëri të gabuara: se sistemi vlen vetëm mbi një prag, se fatura mund të anulohet, se mjafton platforma që grupi përdor kudo tjetër. Lista më poshtë është përgjigjja e shkurtër, me burimin ku kontrollohet secila pikë.
1. Ligji është 87/2019, jo 92/2014
Mjaft faqe e citojnë ligjin nr. 92/2014 si bazë të faturimit elektronik shqiptar. Ligji 92/2014 është ligji për tatimin mbi vlerën e shtuar. Me fiskalizimin nuk ka lidhje.
Korniza është ligji nr. 87/2019, për faturën dhe sistemin e monitorimit të qarkullimit, miratuar më 18 dhjetor 2019, së bashku me udhëzimet dhe urdhrat e nxjerra në zbatim të tij.
2. Nuk ka prag qarkullimi
Pohimi se fiskalizimi vlen mbi 8 milionë lekë qarkullim vjetor dhe është vullnetar nën atë shifër shfaqet në disa udhëzues. Është i gabuar në të dyja pjesët.
Fiskalizimi nuk ka prag qarkullimi dhe nuk ka përjashtim për biznesin e vogël. Një biznes është brenda sistemit që nga shitja e parë, i regjistruar për TVSH apo jo. Shifra që ekziston vërtet është pragu i regjistrimit për TVSH, që është rregull tjetër në ligj tjetër dhe qëndron te 10 milionë lekë. Tetë milionë ishte vlera e tij e mëparshme, dhe me shumë gjasë prej andej vjen ngatërrimi.
3. Zbatimi ishte në tri faza, të gjitha në 2021
Afatet me një fazë të parë në shtator 2020 janë të zakonshme. Ajo datë ishte plani fillestar dhe u zëvendësua. Zbatimi që ndodhi vërtet pati tri faza, të gjitha brenda vitit 2021:
- 1 janar 2021, transaksionet me institucionet publike.
- 1 korrik 2021, transaksionet pa para në dorë mes tatimpaguesve.
- 1 shtator 2021, të gjitha transaksionet me para në dorë, përfshirë ato me konsumatorin.
Dallimi që ka rëndësi nuk është kush është klienti, por si shlyhet fatura. Pagesa me kartë është transaksion me para në dorë, dhe ky është rregulli që ngatërrohet më shpesh kur sistemi lexohet me logjikën e një vendi tjetër.
4. Ruajtja është pesë vjet, jo dhjetë
Dhjetë vjet shfaqet në shkrime më të vjetra. Detyrimi i ruajtjes është pesë vjet, duke nisur nga viti pas atij të lëshimit. Aty ku shifra dhjetë vjet është e saktë, ajo i përket një detyrimi tjetër, jo faturave të fiskalizuara.
5. Platforma nuk është efaktura.al
Disa udhëzues e quajnë "EFaktura.al" platformën qendrore të administratës tatimore. Ajo adresë nuk ekziston: nuk ka regjistrim DNS, gjë që kontrollohet nga çdo kompjuter.
Platforma Qendrore e Faturave është te efiskalizimi-app.tatime.gov.al, e
aksesueshme përmes portalit e-Albania. Po aty është edhe seksioni Self-Care, ku biznesi
regjistron njësitë e biznesit, pajisjet fiskale dhe kodet e operatorëve.
6. Programi i certifikuar është kusht, jo detaj
Kjo është mospërmendja me pasojat më të mëdha, dhe e bëjnë pothuajse të gjitha faqet. Udhëzuesit e zënë në gojë "programin e certifikuar" kalimthi, sikur të ishte rekomandim.
Një biznes nuk mund të dërgojë në Sistemin Qendror të Informacionit nga asnjë rrugë tjetër. Programi që lëshon faturat duhet të kalojë certifikimin që kryhet nga Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit, dhe administrata tatimore publikon listën e subjekteve të certifikuara. Një platformë ndërkombëtare faturimi, një pikë aksesi Peppol ose një konektor ERP nuk mund ta regjistrojnë faturën shqiptare në emër të kompanisë, sado mirë ta trajtojnë formatin, sepse mesazhi nënshkruhet me certifikatën elektronike të vetë tatimpaguesit dhe dërgohet nga program i certifikuar.
7. NIVF është gjysma e një çifti
Udhëzuesit që arrijnë deri këtu përmendin NIVF-në dhe ndalen. Kodet janë dy dhe vijnë nga skaje të kundërta.
NSLF gjenerohet nga programi lëshues dhe nënshkruhet me certifikatën elektronike të tatimpaguesit. Provon se fatura u prodhua nga ai lëshues. NIVF gjenerohet nga sistemi i administratës tatimore dhe kthehet pasi fatura kalon validimin. Provon se fatura është e regjistruar. Të dyja shtypen mbi faturë krahas një kodi QR, dhe kushdo që e ka faturën në dorë mund ta skanojë dhe ta verifikojë te faqja e administratës tatimore. Fletëdërgesat mbajnë të njëjtin çift me emrat NIVFSH dhe NSLFSH.
8. Pa lidhje janë 48 orë, dhe pajisja e prishur pesë ditë
"Dërgohet sapo të rikthehet lidhja" është formulimi i zakonshëm. Rregulli është më i saktë se kaq, dhe saktësia është pikërisht ajo që i duhet biznesit.
Fatura e lëshuar kur lidhja mungon duhet të mbërrijë te administrata tatimore brenda 48 orësh nga rikthimi i lidhjes. Pajisja fiskale e prishur ka afat më vete: pesë ditë për ta riparuar ose zëvendësuar. Shitja nuk ndalet në asnjërin rast, dhe kjo është pika. Një program që nuk shet kur thirrja drejt sistemit qendror nuk merr përgjigje nuk është i kujdesshëm, është i mbyllur.
9. Asgjë nuk anulohet
Shumica e udhëzuesve nuk thonë asgjë për korrigjimet, dhe ata që thonë e përshkruajnë notën e kreditit sikur Shqipëria të punonte si vendi nga vjen autori.
Një faturë e fiskalizuar nuk fshihet, nuk redaktohet dhe nuk tërhiqet. Ligji shqiptar nuk njeh anulim të një fature të regjistruar, sepse dokumenti ka mbërritur tashmë te administrata tatimore. Ajo që ekziston është fatura korrigjuese: i referohet faturës origjinale me numrin e saj identifikues, fiskalizohet nga i njëjti shërbim dhe mban vlera negative kur origjinali kthehet i plotë. Një notë krediti e pavarur, pa referencë te origjinali, nuk kalon.
Burimet
- Ligji nr. 87/2019 dhe udhëzimet e nxjerra në zbatim të tij: tatime.gov.al, fiskalizimi.
- Lista e subjekteve të certifikuara: tatime.gov.al. fature.al është aty me subjektin që e operon, Ei3 Software Solution shpk, NIPT L62221018T.
- Platforma Qendrore e Faturave: efiskalizimi-app.tatime.gov.al.
- Sfondi i plotë i sistemit: udhëzuesi i fiskalizimit.